Mirasçılık, miras payları ve mirasın reddi
Miras, kişinin ölümüyle kendiliğinden mirasçılara geçer. Yasal mirasçılar zümre sistemine göre belirlenir; örneğin sağ kalan eş, altsoyla birlikte mirasın dörtte birini, ana–baba zümresiyle birlikte yarısını, büyükana–büyükbaba zümresiyle birlikte dörtte üçünü alır (TMK m. 499). Mirasçılık belgesi (veraset ilamı), yetkili sulh hukuk mahkemesinden veya mevzuatın öngördüğü hâllerde noterden alınır.
Mirasın reddi süresi, kural olarak mirasçının miras bırakanın ölümünü öğrendiği tarihten itibaren üç aydır (TMK m. 606). Terekenin borca batık olduğu durumlarda bu sürenin kaçırılmaması büyük önem taşır; belirsiz hâllerde terekenin resmî defterinin tutulması da istenebilir.
Saklı pay, tenkis ve vasiyetname
Miras bırakan, saklı paylı mirasçıların (altsoy, ana–baba ve eş) saklı paylarını ihlal etmemek koşuluyla ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir. Saklı pay ihlal edilmişse tenkis davası açılabilir; tenkis davasında süreler kısadır: genel olarak ihlalin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde miras açıldığından itibaren on yıl.
Vasiyetname resmî şekilde (noter veya yetkili memur huzurunda), el yazılı olarak (baştan sona el yazısıyla, tarih ve imzalı) veya olağanüstü hâllerde sözlü yapılabilir. Şekil şartlarına uyulmamış vasiyetnameler iptal edilebilir; bu nedenle vasiyetname düzenlerken ve vasiyetnameye itiraz ederken şekil ve ehliyet unsurları mutlaka incelenmelidir.
Muris muvazaası ve tapu iptal ve tescil
Miras bırakanın, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla gerçekte bağış olan bir işlemi satış gibi göstermesi muris muvazaasıdır. Bu durumda mirasçılar, tapu iptal ve tescil davası açabilir. Yargı uygulamasında bu tür davalarda delil durumu belirleyici olduğundan, gecikmeden belgelerin ve tanıkların belirlenmesi gerekir.
Miras paylaşımı ve ortaklığın giderilmesi
Mirasçılar arasındaki miras ortaklığı, paylaşma (taksim) sözleşmesi ile sona erdirilebilir. Anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi davası açılır; mahkeme önce aynen paylaştırmayı, mümkün değilse satış suretiyle ortaklığın giderilmesini kararlaştırır. Bazı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak gerekebilir; aile içinde çoğu zaman en az yıpratıcı yol da arabuluculuktur.
Bu alanda destek verdiğimiz başlıca konular
- Mirasçılık belgesi (veraset ilamı)
- Mirasın reddi ve terekenin borca batık olması
- Tereke tespiti ve resmî defter
- Saklı pay ve tenkis davası
- Vasiyetname düzenlenmesi, iptali ve tenfizi
- Muris muvazaası ve tapu iptal ve tescil davaları
- Mirastan çıkarma (iskat)
- Miras paylaşımı ve ortaklığın giderilmesi
- Mirasçılık sıfatının tespiti ve miras şirketi uyuşmazlıkları
Miras Hukuku hakkında sık sorulan sorular
Mirasın reddi için süre ne kadardır?
Kural olarak mirasçının, miras bırakanın ölümünü öğrendiği tarihten itibaren üç aydır. Bu süre içinde sulh hukuk mahkemesine başvurulmalıdır. Sürenin kaçırılması hâlinde mirasçı, miras bırakanın borçlarından da sorumlu olabilir.
Veraset ilamı nereden alınır?
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı), yetkili sulh hukuk mahkemesinden veya mevzuatın öngördüğü hâllerde noterden alınır. Belgede yasal mirasçılar ve payları gösterilir; tapu, banka, araç ve vergi işlemlerinde gerekir.
Vasiyetle mirasçımı tamamen mirastan mahrum edebilir miyim?
Saklı paylı mirasçıların saklı payı vasiyetle ortadan kaldırılamaz. Ancak kanunda sayılan ağır sebeplerin bulunması hâlinde mirastan çıkarma mümkündür; bu, şekil ve sebep bakımından sıkı şartlara bağlıdır.
Miras borçlarından sorumlu olur muyum?
Mirası reddetmeyen mirasçılar, miras bırakanın borçlarından sorumlu olur. Terekenin borçlarının malvarlığını aşıp aşmadığı belirsizse ret süresi dolmadan hukuki destek alınması ve gerekirse resmî defter tutulması istenmelidir.
Bu sayfadaki bilgiler genel nitelikte olup bireysel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama zaman içinde değişebilir; somut durumunuz için bir avukata danışmanız gerekir.